Poniżej znajdziecie Państwo materiały wykorzystywane podczas zajęć „Controlling operacyjny i strategiczny (ACCA)” (część materiałów była przesłana przez dra Marcina Dwórznika drogą e-mailową lub umieszczona za pośrednictwem platformy MS Teams). Poniżej tabeli z wykazem zajęć, znajdują się wskazówki do sporządzenia studiów przypadku.

 

Nr zajęć/ prowadzący

Tematy

Materiały obowiązkowe

Materiały fakultatywne

Zajęcia nr 1 (PM)

Wprowadzenie do zagadnień controllingu

Idea controllingu w przedsiębiorstwie, koncepcje controllingu, rodzaje controllingu, wdrażanie controllingu w przedsiębiorstwie.

Prezentacja nr 1

 

M. Sierpińska, B. Niedbała, Controlling operacyjny w przedsiębiorstwie:

       Idea i organizacja controllingu w przedsiębiorstwie, str. 11-65

KAPLAN, R.S., 1984. The Evolution of Management Accounting. The Accounting Review, 07, vol. 59, no. 3, pp. 390 ProQuest Central. ISSN 00014826.

 

JOHNSON, H.T. and KAPLAN, R.S., 1987. The Rise and Fall of Management Accounting. Management Accounting, 01, vol. 68, no. 7, pp. 22 ProQuest Central. ISSN 00251690.

Zajęcia nr 2 (MD)

Wprowadzenie do zagadnień controllingu

 

Wdrażanie controllingu w przedsiębiorstwie, rodzaje raportów controllingowych, systemy informacyjne stosowane w controllingu, systemy zarządzania informacjami nt. wyników.

Prezentacja „Controling (Cz. I Centra odpowiedzialności)”, str. 3-5

 

M. Sierpińska, B. Niedbała, Controlling operacyjny w przedsiębiorstwie:

       Wdrażanie controlingu w przedsiębiorstwie, str. 60 - 64

       Informatyka w controlingu, str. 125 - 130

 

Zajęcia nr 3 (MD)

Narzędzia controllingu wykorzystywane w przedsiębiorstwach

 

Wyodrębnianie ośrodków odpowiedzialności w przedsiębiorstwie, sprawozdawczość wewnętrzna, wykrywanie odchyleń, zasady tworzenia wskaźników, „wytwórz lub kup” i inne decyzje krótkoterminowe, rachunkowość przepustowości, rachunkowość środowiskowa.

Źródła informacji zarządczych w sektorze prywatnym, koszty gromadzenia informacji zarządczych, identyfikacja kosztów pośrednich w przedsiębiorstwach.

Pomiar i interpretacja mierników zyskowności, płynności i ryzyka, analiza danych jakościowych.

 

Prezentacja „Controling (Cz. I Centra odpowiedzialności)”, str. 6-

 

M. Sierpińska, B. Niedbała, Controlling operacyjny w przedsiębiorstwie:

    Narzędzie kontrolingu wykorzystywane w przedsiębiorstwach, str. 92-120

 

ACCA Performance Management (PM), Study text:

Throughput accounting, str. 49-64

Environmental accounting, str. 60-59

 

Zajęcia nr 4 (MD)

Centra odpowiedzialności za koszty

 

Kryteria wyboru centrów odpowiedzialności za koszty, wdrażanie centrów odpowiedzialności za koszty w systemie finansowo-księgowym przedsiębiorstwa, mierniki dla centrów kosztów, porównywanie wyników planowanych z rzeczywistymi, analiza strukturalnych czynników kosztotwórczych (efekty skali, doświadczenia, różnorodności, zakresu, technologia, ).

M. Sierpińska, B. Niedbała, Controlling operacyjny w przedsiębiorstwie:

  • Centra odpowiedzialności za koszty str. 131-186

ACCA Performance Management (PM), Study text:

  • Part  A Specialist cost and management accounting techniques, str. 3-48; 65-78

 

Zajęcia nr 5 (MD)

Centra odpowiedzialności za koszty (c.d.)

 

Kryteria wyboru centrów odpowiedzialności za koszty, wdrażanie centrów odpowiedzialności za koszty w systemie finansowo-księgowym przedsiębiorstwa, mierniki dla centrów kosztów, porównywanie wyników planowanych z rzeczywistymi, analiza strukturalnych czynników kosztotwórczych (efekty skali, doświadczenia, różnorodności, zakresu, technologia, ).

j.w.

 

Zajęcia nr 6 (MD)

Centra przychodów

 

Ustalanie centrów przychodów, rachunek marż pokrycia w centrach przychodów, analiza odchyleń marży pozyskanej przez centrum przychodów.

M. Sierpińska, B. Niedbała, Controlling operacyjny w przedsiębiorstwie:

  • Centra przychodów, str. 187-215

 

 

„Controling kosztów i rachunkowość zarządcza”, red. G.K. Świderska, MAC Consulting, Difin, Warszawa 2011

  • Rodział 4 Rachunek kosztów zmiennych i jego wykorzystanie przy podejmowaniu decyzji w ocenie efektywności str. 227-282
  • Rozdział 7.5 Ceny wewnętrzne str. 420-437

Zajęcia nr 7 (MD)

Centra przychodów (c.d.)

 

Ustalanie centrów przychodów, rachunek marż pokrycia w centrach przychodów, analiza odchyleń marży pozyskanej przez centrum przychodów, zyskowność produktów i klientów.

j.w.

j.w.

Zajęcia nr 8 (MD)

Centra odpowiedzialności za wyniki

 

Wyodrębnianie centrów odpowiedzialności za wyniki, analiza odchyleń wyniku centrum zysku, projektowanie raportów controllingowych, pomiar i interpretacja mierników zyskowności, płynności i ryzyka.

M. Sierpińska, B. Niedbała, Controlling operacyjny w przedsiębiorstwie:

  • Centra odpowiedzialności za wyniki, str. 216-270

 

ACCA Performance Management (PM), Study text:

  • Limiting factor analysis, str. 108-128

 

Zajęcia nr 9 (MD)

Centra odpowiedzialności za inwestycje

 

Rodzaje centrów inwestycji, mierniki oceny centrum inwestycji, modyfikacje wskaźnika ROI, mierniki kreowania wartości w centrach inwestycji.

M. Sierpińska, B. Niedbała, Controlling operacyjny w przedsiębiorstwie:

·        Centra odpowiedzialności za inwestycje, str. 271-309

„Controling kosztów i rachunkowość zarządcza”, red. G.K. Świderska, MAC Consulting, Difin, Warszawa 2011

·        Rozdział 7.2 Ośrodki inwestycji, str. 438-448

Zajęcia nr 10 (PM)

Controlling strategiczny

Ustalanie celów strategicznych i metod ich pomiaru, analiza strategiczna, ustalanie pozycji konkurencyjnej przedsiębiorstwa, benchmarking, analiza interesariuszy, zarządzanie zasobami w długim horyzoncie czasowym, analiza łańcucha wartości.

ACCA Performance Management (PM), Study text:

·        Target costing, pp. 31-38

Bardzo proszę o zapoznanie się z poniższym tekstem przed zajęciami:

GHEMAWAT, P., 2002. Competition and Business Strategy in Historical Perspective. Business History Review, Spring, vol. 76, no. 1, pp. 37-74 ProQuest Central. ISSN 00076805.

 

B. Nita, Rachunkowość w zarządzaniu strategicznym przedsiębiorstwem:

Benchmarking, str. 355-364

• Rachunkowość zarządcza w kontroli strategicznej, str. 15-54

• Rachunkowość zarządcza w kontroli strategicznej, str. 367-412

Zajęcia nr 11 (PM)

Controlling przychodów i kosztów w cyklu życia produktu

 

Uwzględnianie efektów zewnętrznych w controllingu, zarządzanie ryzykiem i uwzględnianie niepewności w podejmowaniu decyzji.

ACCA Performance Management (PM), Study text:

·        Life cycle costing, str. 39-47

B. Nita, Rachunkowość w zarządzaniu strategicznym przedsiębiorstwem:

·        Zarządzanie kosztami w cyklu życia produktu, str. 247-268

Zajęcia nr 12 (PM)

Źródła informacji zarządczych w sektorze publicznym

 

Wewnętrzne i zewnętrzne źródła informacji controllingowych, koszty gromadzenia informacji zarządczych, identyfikacja kosztów pośrednich w sektorze publicznym.

 

Narzędzia controllingowe stosowane w zarządzaniu jakością oraz w systemach zarządzania jakością

ACCA Performance Management (PM), Study text:

·        Performance management information systems, pp. 349-366

·        Sources of management information and management reports, pp. 367-384

B. Nita, Rachunkowość w zarządzaniu strategicznym przedsiębiorstwem, Oficyna Wolters Kluwer Business, Warszawa 2008:

·        Zarządzanie relacjami z klientami, str. 203-221

Zajęcia nr 13 (PM)

Pomiar i interpretacja wyników zawartych w raportach

 

Analiza mierników strategicznych i operacyjnych w instytucjach prywatnych, stosowanie mierników finansowych i niefinansowych, analiza danych jakościowych, analiza danych zarządczych w czasie, bezpieczeństwo gromadzenia danych i raportów, uwzględnianie informacji dotyczących efektów zewnętrznych oraz środowiskowych funkcjonowania przedsiębiorstwa.

ACCA Performance Management (PM), Study text:

·        Sources of management information and management report, str. 367-383

·        Non-financial performance indicators (NFPIs), str. 398-408

M. Sierpińska, B. Niedbała, Controlling operacyjny w przedsiębiorstwie:

·        Wybrane problemy controllingu funkcyjnego, str. 333-357

 

ACCA Performance Management (PM), Study text:

·        Risk and uncertainty, pp. 185-215

 

Komisja Europejska, Podręcznik po analizie kosztów i korzyści projektów inwestycyjnych, grudzień 2014:

·        Analiza wrażliwości, s. 64-75

Zajęcia nr 14 (PM)

Pomiar i interpretacja wyników zawartych w raportach (cd.)

 

Analiza mierników strategicznych i operacyjnych w instytucjach prywatnych, stosowanie mierników finansowych i niefinansowych, analiza danych jakościowych, analiza danych zarządczych w czasie, bezpieczeństwo gromadzenia danych i raportów, uwzględnianie informacji dotyczących efektów zewnętrznych oraz środowiskowych funkcjonowania przedsiębiorstwa.

j.w.

j.w.

Zajęcia nr 15 (PM)

Controlling w administracji publicznej i organizacjach „not for profit”

 

Uwarunkowania controllingu w administracji publicznej i organizacjach not for profit, koncepcja „produkt, rezultat, oddziaływanie”, schemat „planowanie, programowanie, budżetowanie” i implementacja cyklu zarządzania programem w sektorze publicznym, rachunek kosztów a raportowanie w administracji publicznej, koncepcja „Value for Money”, rozliczalność podmiotów w przypadku wielu źródeł finansowania, analiza mierników strategicznych i operacyjnych w sektorze publicznym i organizacjach pozarządowych, budżetowanie zadaniowe w sektorze publicznym, porównanie efektywności badanych jednostek, mierniki pomocnicze w ocenie wyników administracji publicznej, projektowanie raportów controllingowych i kokpitów menedżerskich w sektorze publicznym.

M. Sierpińska, B. Niedbała, Controlling operacyjny w przedsiębiorstwie:

·        Controlling w administracji publicznej, str. 386-393

 

ACCA Performance Management (PM), Study text:

·        Environmental accounting, str. 65-75

T. Strąk, Modele dokonań jednostek sektora finansów publicznych, Difin, 2012:

  • rozdział 3 (Metodyczne uwarunkowania pomiaru dokonań jednostek sektora finansów publicznych)

 

  • rozdział 5 (Modelowanie pomiaru dokonań jednostek sektora finansów publicznych)

Zajęcia nr 16 (PM)

Controlling w administracji publicznej i organizacjach „not for profit” (cd.)

 

Rozważania nad inkorporacją mierników otoczenia do systemu rachunkowości oraz aspekty behawioralne

ACCA Performance Management (PM), Study text:

·        Performance analysis and behavioral aspects, str. 331-348

Zob. literatura poniżej do studium przypadku nr 5

 

 

Wskazówki oraz literatura pomocnicza do poszczególnych tematów studiów przypadku oraz organizacja zajęć warsztatowych

Szanowni Państwo,

Z uwagi na aktualną dostępność do bibliotek jedynie online, poniżej znajdziecie Państwo przykładową literaturę, która może się okazać Państwu pomocna przy wyborze struktur analizy,  zmiennych, czy mierników koniecznych do stworzenia systemów controllingowych dla wybranych przez Państwa instytucji. Oprócz tego konieczne jest korzystanie z informacji o danych instytucjach, które są prezentowane w sieci internetowej w postaci sprawozdań, raportów, czy dokumentów strategicznych. Poniżej znajdziecie Państwo również wskazówki odnośnie przygotowania poszczególnych studiów przypadku:

Wskazówki do studiów przypadku:

Case Study 1.: analiza kosztów i wyników w cyklu życia produktu, z wykorzystaniem elementów koncepcji ekonomicznej wartości dodanej (do 10. maja)

       NEELY, A., GREGORY, M. and PLATTS, K., 2005. Performance Measurement System Design: A Literature Review and Research Agenda. International Journal of Operations & Production Management, vol. 25, no. 12, pp. 1228-1263 ProQuest Central. ISSN 01443577.

       NELSON, E., 1992. The Product Life Cycle of Engineered Metals: A Comparative Analysis of the Application of Product Life Cycle Theory. The Journal of Business & Industrial Marketing, Spring, vol. 7, no. 2, pp. 5 ProQuest Central. ISSN 08858624. DOI http://dx-1doi-1org-10000988v720d.han.buw.uw.edu.pl/10.1108/08858629210037173.

       BIROU, L.M., FAWCETT, S.E. and MAGNAN, G.M., 1998. The Product Life Cycle: A Tool for Functional Strategic Alignment. International Journal of Purchasing and Materials Management, Spring, vol. 34, no. 2, pp. 37-51 ProQuest Central. ISSN 10556001.

       RINK, D.R. and FOX, H.W., 2003. Using the Product Life Cycle Concept to Formulate Actionable Purchasing Strategies. Singapore Management Review, vol. 25, no. 2, pp. 73 ProQuest Central. ISSN 01295977.

       HERVANI, A.A., HELMS, M.M. and SARKIS, J., 2005. Performance Measurement for Green Supply Chain Management. Benchmarking, vol. 12, no. 4, pp. 330-353 ProQuest Central. ISSN 14635771. DOI http://dx-1doi-1org-10000988v720d.han.buw.uw.edu.pl/10.1108/14635770510609015.

       MORGAN, C., 2004. Structure, Speed and Salience: Performance Measurement in the Supply Chain. Business Process Management Journal, vol. 10, no. 5, pp. 522-536 ProQuest Central. ISSN 14637154. DOI http://dx-1doi-1org-10000988v720d.han.buw.uw.edu.pl/10.1108/14637150410559207.

 

Case 2.: mierniki w analizie łańcucha wartości przy integracji horyzontalnej i wertykalnej (do 4. maja)

(zob. definicja np.: AUTHOR, S., 2019. What is the Difference between Horizontal Integration and Vertical Integration? New York: Newstex, Feb 09, ProQuest Central).

 

Case 3.: warianty tworzenia kont analitycznych w organizacji wielooddziałowej lub w budżecie zadaniowym (do 31. maja)

       Kołodziej-Hajdo, M. (2017). Budżet zadaniowy – ujęcie polskie i międzynarodowe / Performance budgetingPolish and international perspective. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego We Wrocławiu / Research Papers of Wrocław University of Economics, 471, 236.

       Ho, A. T. (2018). From Performance Budgeting to Performance Budget Management: Theory and Practice. Public Administration Review, 78(5), 748–758. https://doi.org/10.1111/puar.12915

       GRIZZLE, G.A. and PETTIJOHN, C.D., 2002. Implementing Performance-Based Program Budgeting: A System-Dynamics Perspective. Public Administration Review, Jan, vol. 62, no. 1, pp. 51-62 ProQuest Central. ISSN 00333352.

       MCCORMACK, L., 2007. Performance Budgeting in Canada. OECD Journal on Budgeting, vol. 7, no. 4, pp. 49-66 ProQuest Central. ISSN 16087143.

       WEBB, N.J. and CANDREVA, P.J., 2010. DIAGNOSING PERFORMANCE MANAGEMENT AND PERFORMANCE BUDGETING SYSTEMS: A CASE STUDY OF THE U.S. NAVY. Public Finance and Management, vol. 10, no. 3, pp. 524-555 ProQuest Central. ISSN 15239721.

       Martí, C. (2013). Performance Budgeting and Accrual Budgeting. Public Performance & Management Review, 37(1), 33–58. https://doi.org/10.2753/PMR1530-9576370102

 

Case 4.: mierniki pomocnicze w wybranej instytucji publicznej lub pozarządowej (Policja, służba zdrowia, sport, transport multimodalny, edukacja, sądownictwo, organizacje nonprofit) (do 31. maja)

       Page, S. B., Stone, M. M., Bryson, J. M., & Crosby, B. C. (2015). PUBLIC VALUE CREATION BY CROSS-SECTOR COLLABORATIONS: A FRAMEWORK AND CHALLENGES OF ASSESSMENT. Public Administration, 93(3), 715-732. doi:10.1111/padm.12161

       Koliba, C. J., Mills, R. M., & Zia, A. (2011). Accountability in Governance Networks: An Assessment of Public, Private, and Nonprofit Emergency Management Practices Following Hurricane Katrina. Public Administration Review, 71(2), 210-220. doi:10.1111/j.1540-6210.2011.02332.x

       Klijn, E. H., Koppenjan, J., & Termeer, C. (1995). MANAGING NETWORKS IN THE PUBLIC-SECTOR - A THEORETICAL-STUDY OF MANAGEMENT STRATEGIES IN POLICY NETWORKS. Public Administration, 73(3), 437-454. doi:10.1111/j.1467-9299.1995.tb00837.x

       Klijn, E. H., Steijn, B., & Edelenbos, J. (2010). The Impact of Network Management on Outcomes in Governance Networks. Public Administration, 88(4), 1063-1082. doi:10.1111/j.1467-9299.2010.01826.x

       Bryson, J. M., Crosby, B. C., & Stone, M. M. (2015). Designing and Implementing Cross-Sector Collaborations: Needed and Challenging. Public Administration Review, 75(5), 647-663. doi:10.1111/puar.12432

 

 

Case 5: inkorporacja mierników otoczenia do systemu controllingu strategicznego oraz aspekty behawioralne (np. ograniczona racjonalność aktorów, tzw. „miękkie” zmienne, itd.) (do 7. czerwca)

       Simon, H. (1957). Behavioral model of rational choice In: Models of man, social and rational: Mathematical essays on rational human behavior in a social setting. New York: Wiley.

       Kahneman, D., Tversky, A. On the psychology of prediction. Psychological Review 1973, 80, 237-251.

       McFadden, D. Rationality for economists? Journal of Risk and Uncertainty, Springer 1999, 19:1-3.

       Behagel J.H., Arts B. Democratic Governance and Political Rationalities in the Implementation of the Water Framework Directive in the Netherlands. Public Administration June 2014, 92:2, 291-306.

       Sako, Mari (1992), Price, Quality, And Trust: Inter-Firm Relations in Britain and Japan, Cambridge University Press, Cambridge.

       Klijn, E.-H., Edelenbos, J. and Stein, B. (2010) Trust in Governance Networks: Its Impacts on Outcomes. Administration & Society, 42(2), 193-221.

       Schoorman D. F., Mayer R. C., Davis J. H. An Integrative Model of Organizational Trust: Past, Present, and Future,  Academy of Management Review 2007, 32: 2, 344–354.

       Edelenbos, J. and Klijn, E.-H. (2007). Trust in Complex Decision-Making Networks. A Theoretical and Empirical Exploration. Administration & Society, 39(1), 25-50.

       Molina-Motales, F.X., Martinez –Fernandez, M. T. and Torlo, V.J. (2011). The dark side of trust: The benefits, costs and optimal levels of trust for innovation performance. Long Range Planning, 44(2); 118-133.

       Eisenberger, R., Huntington, R. Hutchinson, S. and Sowa, D. (1986). Perceived Organizational Support. Journal of Applied Psychology, 71(3), 500-507.

       Provan, K. G., & Milward, H. B. (1995). A PRELIMINARY THEORY OF INTERORGANIZATIONAL NETWORK EFFECTIVENESS - A COMPARATIVE-STUDY OF 4 COMMUNITY MENTAL-HEALTH SYSTEMS. Administrative Science Quarterly, 40(1), 1-33.

       Mandell M., Keast R. 2007. Evaluating network arrangements. Toward Revised Performance Measures, Public Performance & Management Review, Vol. 30, No. 4, pp. 574-597.

       Williamson, O.E. Calculated trust, a reply to Craswell’s comment on Williamson. J. Law Econ. 1993, 36, 501–502.

       Chen, B. Assessing interorganizational networks for public service delivery. A process-perceived effectiveness framework. Public Performance & Management Review March 2008, 31:3, 348-363.

       HERVANI, A.A., HELMS, M.M. and SARKIS, J., 2005. Performance Measurement for Green Supply Chain Management. Benchmarking, vol. 12, no. 4, pp. 330-353 ProQuest Central. ISSN 14635771. DOI http://dx-1doi-1org-10000988v720d.han.buw.uw.edu.pl/10.1108/14635770510609015.

 

 

 

 

Literatura:

 

·       ACCA Performance Management (PM), Study text, Eleventh edition February 2018

·       M. Sierpińska, B. Niedbała, Controlling operacyjny w przedsiębiorstwie. Centra odpowiedzialności w teorii i praktyce, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2003

·       E. Nowak (pod red.), Controlling w działalności przedsiębiorstwa, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2004

·       Z. Leszczyński, T. Wnuk-Pel, Controlling w praktyce, Ośrodek Doradztwa i Doskonalenia Kadr, Gdańsk 2004

·       B. Nita, Rachunkowość w zarządzaniu strategicznym przedsiębiorstwem, Oficyna Wolters Kluwer Business, Warszawa 2008

 

Zadania powtórzeniowe

 

Rozwiązania zadań nr 1 i 2

 

Zadanie nr 3 – szablon

 

Zadanie nr 3 – rozwiązanie