Sposoby oszczędzania w Polsce można podzielić na bankowe i inwestycyjne.
Pierwszy z nich polega na lokowaniu oszczędności przy wykorzystaniu przeróżnych
ofert bankowych. Drugi dotyczy inwestowania w różne instrumenty finansowe
(akcje, obligacje, bony) indywidualnie lub poprzez fundusze inwestycyjne.
1. Oszczędzanie w bankach komercyjnych
a) Utrzymywanie się depozytów
Ponad 72 proc. naszych oszczędności trzymamy na lokatach bankowych. Dla
porównania w 1996 roku udział ten wynosił ponad 82 proc. i przez kolejne
lata systematycznie się zmniejszał. Coraz wolniej przyrastają depozyty
bankowe, w pierwszej połowie tego roku zwiększyły się one tylko o 2,5
proc.
Na pewno do wolniejszego wzrostu oszczędności ogółem przyczynił się fakt
spowolnienia gospodarczego. Polacy mają mniej pieniędzy na bieżące potrzeby,
zaczynają więc przejadać oszczędności. To jednak nie tłumaczy spadku depozytów
w bankach i jednoczesnej hossy w funduszach inwestycyjnych. Same banki
tracą na tym, że stopy procentowe są coraz niższe. Średnie oprocentowanie
depozytów 3-miesięcznych jeszcze w styczniu 2001 roku wynosiło 14,8 proc.,
we wrześniu 2002 roku było to już tylko 5,8 proc., od których trzeba było
jeszcze zapłacić podatek. Ludzie w końcu dostrzegli, że trzymanie pieniędzy
w bankach jest wprawdzie bezpieczne (daje gwarantowany poziom odsetek),
ale nie przynosi tak dużych zysków, jakie można osiągnąć inwestując w
instrumenty bardziej ryzykowne. Chcą zarobić więcej i decydują się na
dywersyfikację ryzyka: część pieniędzy zostawiają w bankach, część inwestują
w obligacje, część przenoszą do funduszy inwestycyjnych.
Na dzień 31.08.2002 wartość oszczędności ogółem wynosiła ponad 287 mld
zł. Jest to suma depozytów bankowych, polis ubezpieczeniowych na życie,
znajdujących się w posiadaniu osób fizycznych akcji i obligacji oraz tej
części aktywów funduszy inwestycyjnych, którą można przypisać inwestorom
indywidualnym. Okazuje się również, iż większą popularnością cieszą się
depozyty złotówkowe, niż walutowe. Do 30.06.2002 te pierwsze stanowiły
83,1% depozytów w całym systemie bankowym. Niespodzianką nie jest zapewne
również fakt, iż aż 69% depozytów jest własnością osób prywatnych, a jedynie
31% osób prawnych.
b) Perspektywy dalszego rozwoju w Polsce
* Najnowsze badania przeprowadzone przez firmę Pentor wskazują, że w roku
2005 liczba kont osobistych ma wzrosnąć do 19 mln (z 15 mln w 2002). Wówczas
na 100 klientów bankowych powinno przypadać 112 kont osobistych, podczas
gdy w roku 2000 przypadało ich 72.
* W roku 2005 lokaty złotowe będzie posiadało 6,1mln ludności.
* W dalszym ciągu będziemy obserwować proces substytucji depozytów podmiotów
gospodarczych przez depozyty osób prywatnych.
* W Polsce większym powodzeniem wciąż będą cieszyć się depozyty złotówkowe,
w 2005 ich udział wzrośnie do 88,3%.
Tu wypada również wspomnieć o usługach elektronicznych, będących nie tylko
dodatkiem do puli asortymentu banków takich jak Lukas Bank czy Bank Zachodni,
ale czasami będących podstawą działalności jednostki np. Inteligo, Lgnet,
mBank. Jednak nawet w najbardziej rozwiniętych technologicznie bankach
ilość elektronicznych transakcji stanowi ok. 15% wszystkich. W Polsce
coraz częściej słyszymy o bankach elektronicznych oferujących atrakcyjniejsze
oprocentowanie usług bankowych niż tradycyjne banki. Jeszcze parę lat
temu wiele osób nie miało zaufania do takiego sposobu inwestycji. Dziś,
pomimo tego, iż np. BRE BANK zaczął rozbudowywać bankowość detaliczną
dopiero dwa lata temu, uruchamiając internetową ofertę mBanku ma obecnie
ok. 280 tys. klientów, których depozyty przekraczają 1,6 mld zł. O ile
w większości banków detalicznych depozyty ludności wzrosły w tym roku
najwyżej o kilka proc. albo nawet spadły, ich dynamika w mBanku wynosi
kilkadziesiąt procent. Na mBank przypada 45,3 proc. przerostu depozytów
gospodarstw domowych w całym sektorze bankowym, liczonego od początku
2002 roku do końca sierpnia. Obecnie rozwija też Multibank, który ma sieć
tradycyjnych placówek, ale sukces mBanku spowodował, że BRE chce przyciągnąć
klientów, oferując im wiele nowych produktów i usług.